{"id":780976,"date":"2026-01-20T04:32:36","date_gmt":"2026-01-20T01:32:36","guid":{"rendered":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/urun\/sistem-donusurken-turkiyede-basbakanlik-hukumeti\/"},"modified":"2026-04-15T03:45:27","modified_gmt":"2026-04-15T00:45:27","slug":"sistem-donusurken-turkiyede-basbakanlik-hukumeti","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/urun\/sistem-donusurken-turkiyede-basbakanlik-hukumeti\/","title":{"rendered":"Sistem D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken T\u00fcrkiye\u2019de Ba\u015fbakanl\u0131k H\u00fck\u00fcmeti"},"content":{"rendered":"<p>Parlamenter sistemlerin merkezinde konumlanan ba\u015fbakanl\u0131k makam\u0131, zamanla \u201ce\u015fitler aras\u0131nda birinci\u201d (primus inter pares) \u015feklindeki geleneksel tan\u0131m\u0131n\u0131 a\u015fan k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmi\u015ftir. \u00d6zellikle yirminci y\u00fczy\u0131lda y\u00fcr\u00fctme erkinin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yasama kar\u015f\u0131s\u0131nda belirgin bir g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131yla birlikte, bu g\u00fc\u00e7 parlamenter rejimlerde ba\u015fbakanl\u0131k etraf\u0131nda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fbakan\u0131n y\u00fcr\u00fctme i\u00e7indeki artan n\u00fcfuzu ve parti liderli\u011fi vas\u0131tas\u0131yla yasama \u00fczerindeki kontrol\u00fc, siyasal sistemdeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde peki\u015ftirmi\u015ftir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, \u00f6zellikle \u0130ngiliz siyaset\u00e7i ve akademisyen Richard Crossman taraf\u0131ndan \u201cBa\u015fbakanl\u0131k H\u00fck\u00fbmeti\u201d kavram\u0131yla teorik bir \u00e7er\u00e7eveye oturtulmu\u015ftur. Crossman&#8217;a g\u00f6re \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemde klasik kabine h\u00fck\u00fbmeti anlay\u0131\u015f\u0131 ve kolektif sorumluluk ilkesi giderek sembolikle\u015ferek bir \u201cmit\u201de d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve yerini fiilen \u201cBa\u015fbakanl\u0131k H\u00fck\u00fbmeti\u201dne b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131&#8217;n\u0131n y\u00fcr\u00fctmeyi \u201cyetki ve g\u00f6rev\u201d olarak tan\u0131mlayarak rasyonelle\u015ftirilmi\u015f parlamentarizm ara\u00e7lar\u0131yla tahkim etmesi, T\u00fcrkiye\u2019de bu modelin uygulanmas\u0131 i\u00e7in elveri\u015fli bir zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Elinizdeki eser, 2002 y\u0131l\u0131 sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan g\u00fc\u00e7l\u00fc h\u00fck\u00fbmet yap\u0131s\u0131n\u0131 ve ba\u015fbakan\u0131n merkezi konumunu i\u015fte bu teorik \u00e7er\u00e7evede ele almaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n d\u00f6nem siyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in \u00f6zg\u00fcn bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunan bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n temel arg\u00fcman\u0131, \u201cBa\u015fbakanl\u0131k H\u00fck\u00fbmeti\u201d modelinin T\u00fcrkiye\u2019de belirginle\u015fmesinin Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi\u2019nin kesintisiz tek parti iktidarlar\u0131 ve Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fbakanl\u0131k d\u00f6neminde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fudur. 1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctmeyi g\u00fc\u00e7lendiren hukuk\u00ee zemini, ard\u0131\u015f\u0131k se\u00e7im zaferleri, geleneksel asker\u00ee vesayet kurumlar\u0131n\u0131n zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc liderlik \u00f6zelliklerinin \u00f6zg\u00fcn bir konjonkt\u00fcrde birle\u015fmesi, ba\u015fbakan\u0131n y\u00fcr\u00fctme, yasama ve parti mekanizmalar\u0131 \u00fczerinde merkezi bir g\u00fc\u00e7 ve otorite temerk\u00fcz etmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitap yaln\u0131zca kapanm\u0131\u015f bir tarihsel d\u00f6nemin analizi de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin 2018 y\u0131l\u0131nda resmen ge\u00e7ti\u011fi Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fbmet Sisteminin fiili altyap\u0131s\u0131n\u0131n ve siyasal kodlar\u0131n\u0131n nas\u0131l in\u015fa edildi\u011fini anlamak i\u00e7in de kritik bir anahtar sunmaktad\u0131r. 2003-2014 y\u0131llar\u0131nda ba\u015fbakanl\u0131k makam\u0131nda belirginle\u015fen g\u00fc\u00e7 temerk\u00fcz\u00fc, parlamenter sistemin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak sonraki radikal sistem de\u011fi\u015fikli\u011finin tarihsel temellerini haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan eser, T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n siyasal tarihini anlamak kadar bug\u00fcnk\u00fc siyasal yap\u0131n\u0131n k\u00f6kenlerini kavramak i\u00e7in de vazge\u00e7ilmez bir kaynak niteli\u011findedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parlamenter sistemlerin merkezinde konumlanan ba\u015fbakanl\u0131k makam\u0131, zamanla \u201ce\u015fitler aras\u0131nda birinci\u201d (primus inter pares) \u015feklindeki geleneksel tan\u0131m\u0131n\u0131 a\u015fan k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmi\u015ftir. \u00d6zellikle yirminci y\u00fczy\u0131lda y\u00fcr\u00fctme erkinin<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"product_brand":[],"product_cat":[13059,12337],"product_tag":[],"class_list":{"0":"post-780976","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","5":"product_cat-diger-politika-siyaset","6":"product_cat-politika-siyaset","7":"pa_cilt-ciltsiz","8":"pa_tur-kitap","9":"pa_yayinevi-astana-yayinlari","10":"pa_yazar-ilgin-barut","12":"first","13":"instock","14":"sale","15":"shipping-taxable","16":"purchasable","17":"product-type-simple"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product\/780976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=780976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=780976"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=780976"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/roveyayinevi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=780976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}