Çalışmak için mi yaşamalı yoksa yaşamak için mi çalışmalı? Fransız çizer Fabien Toulmé, varoluşçu bir bakış açısıyla tasarladığı ”Dünyadan Yansımalar” adlı serisinin ikinci halkası Çalışmak ve Yaşamak’ta, pandemi sonrasında âdeta yeniden tanımlanan çalışma ve iş kültürünün farklı toplumalar üzerindeki yansımalarına dikkat çekiyor. Sistem mağdurlarının ve onu değiştirmek için mücadele edenlerin peşinde usta bir belgeselci gibi iz süren sanatçı; kıtalararası yolculuklar ve bire bir görüşmelerle biçimlendirdiği çizgilerini şimdi de Teksas, Kore ve Komor Adaları’nda konuşturuyor. Farklı kuşaklardan ve sınıflardan çalışanların iş-özel yaşam dengesine odaklanırken ücretli emeğin tarihsel serüvenine parantez açmayı da ihmal etmeyen bu belgesel grafik roman, son beş yılda özellikle gençlerin çalışmayla ilişkisinin nasıl kökten değiştiğini tüm gerçekliğiyle paylaşıyor. 2020 yılı itibariyle ABD’de ortaya çıkan ”Büyük İstifa” isimli iş bırakma dalgası nasıl yayıldı? Kurumsal hayattan kaçış akımının ardında neler yatıyor? Plaza literatürüne giren ”Bumerang Çalışanlar”, ”Sessiz İstifa” gibi terimler nereden çıktı? Fabien Toulmé tarım, sanayi ve hizmet sektörü emekçilerinin beklentilerini anlama umuduyla hazırladığı Çalışmak ve Yaşamak’ta; milyarlarca dolarla oynayan bir yatırım bankeriyken hayatına anlam katmak için şarkıcı olmaya karar veren bir üst düzey yöneticiden büyük şirketlerin kıskacında aşırı çalışmaktan her gün ölümle yüzleşmek zorunda kalan kuryelere uzanarak sıradışı yaşamlardan çarpıcı kesitler sunuyor. Bu benim hayatım değildi, benden beklenen hayatı yaşıyordum.